Giresun İl Sağlık Müdürlüğü, 1-7 Nisan Ulusal Kanser Haftası dolayısıyla önemli bir bilgilendirme notu yayımladı. Notta, çevresel ve yaşam tarzı faktörlerinin kanser yükündeki payına vurgu yapılırken, Türkiye'deki kanser vakası tahminleri ve önleyici tedbirlerin önemi belirtildi.
Uluslararası Kanser Araştırmaları Kurumu (IARC) verilerine göre, küresel kanser yükünün yaklaşık %50'sinin çevresel ve yaşam tarzı faktörlerinden kaynaklandığı ifade edildi. Türkiye'de her yıl yaklaşık 240 bin kanser vakası teşhisi konulduğu ve bu sayının 2045'te 419 bine ulaşmasının beklendiği aktarıldı. Ayrıca, 75 yaşına kadar her 4 kişiden 1'inin kansere yakalanacağı ve her 8 kişiden 1'inin kanser nedeniyle hayatını kaybedeceği tahmin ediliyor.
Sağlıklı beslenme, tütün ve tütün ürünlerinden uzak durma ve hareketli bir yaşam tarzının kanser riskini azaltmada kritik rol oynadığı vurgulandı. Erken tanı konulan ve uygun şekilde tedavi edilen birçok kanserin iyileşme olasılığının yüksek olduğu belirtildi.
Sık Görülen Kanser Türleri ve Temel Bilgiler:
- Akciğer Kanseri: Tütün kullanımı en güçlü risk faktörüdür. Belirtileri arasında geçmeyen öksürük, kanlı balgam, göğüs ağrısı yer alır. Korunma için sigaradan uzak durmak önemlidir.
- Prostat Kanseri: Erkeklerde sık görülür, 50 yaş sonrası risk artar. Belirtileri ilerleyen evrede sık idrara çıkma, idrar akışında zayıflama şeklinde olabilir.
- Meme Kanseri: Kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Erken teşhis tedavi başarısını artırır. Memede ele gelen kitle, ciltte değişiklikler belirtiler arasındadır.
- Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri: HPV enfeksiyonu ile ilişkilidir ve düzenli tarama ile önlenebilir. Anormal vajinal kanama, cinsel ilişki sonrası kanama belirtileri görülebilir.
- Kolorektal Kanser: Kalın bağırsak ve rektumda gelişir. Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, dışkıda kan görülmesi belirtiler arasındadır. Lifli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite önemlidir.
- Lenfoma: Bağışıklık sisteminde gelişir. Ağrısız lenf bezi büyümesi, gece terlemeleri belirtileri olabilir.
- Cilt Kanseri: UV ışınlarına maruziyet sonucu gelişir. Güneşten korunmak ve güneş kremi kullanmak önemlidir.
- Mide Kanseri: Helicobacter pylori enfeksiyonu, sigara ve işlenmiş gıdalarla ilişkilidir. Sürekli mide ağrısı, iştahsızlık belirtileri görülebilir.
- Tiroid Kanseri: Boyunda kitle veya şişlik, ses kısıklığı belirtileri olabilir. Erken dönemde tedavi edilebilir.
Ülkemizde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve ulusal öneriler doğrultusunda meme, rahim ağzı ve kolorektal kanserleri için toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun tarama programları yürütülmektedir. Bu taramalar 40-69 yaş arası kadınlar için mamografi (2 yılda bir), 30-65 yaş arası kadınlar için HPV-DNA testi (5 yılda bir) ve 50-70 yaş arası kadın ve erkekler için gaitada gizli kan testi (2 yılda bir) şeklinde yapılmaktadır.
Bu taramalar Aile Sağlığı Merkezleri (ASM), Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve mobil kanser tarama araçları aracılığıyla ücretsiz olarak sunulmaktadır. Fırsatçı taramalar ise 2. ve 3. Basamak Sağlık Kuruluşlarında gerçekleştirilmektedir.
Giresun İl Sağlık Müdürlüğü, kanserle mücadelenin yılın sadece bir haftasıyla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmenin, risk faktörlerinden uzak durmanın ve düzenli taramalara katılmanın hayat kurtardığını vurguladı.
