Konya İl Sağlık Müdürlüğü, 1-7 Nisan Ulusal Kanser Haftası kapsamında kanserle mücadele ve erken teşhisin hayati önemine dikkat çekti. Uluslararası Kanser Araştırmaları Kurumu'nun (IARC) verilerine göre, çevresel ve yaşam tarzı faktörlerinin küresel kanser yükünün yaklaşık %50’sine katkıda bulunduğu vurgulandı. Türkiye'de her yıl yaklaşık 240 bin kişiye kanser teşhisi konulduğu ve bu sayının 2045 yılında 419 bine ulaşmasının beklendiği belirtildi. 75 yaşına kadar her 4 kişiden 1’inin kansere yakalanacağı ve her 8 kişiden 1’inin kanser nedeniyle hayatını kaybedeceği tahmin ediliyor.
Sağlıklı beslenme, tütün ürünlerinden uzak durma ve hareketli bir yaşam tarzı ile kanser riskinin azaltılabileceği ifade edildi. Erken tanı konulan ve uygun şekilde tedavi edilen birçok kanserin iyileşme olasılığının yüksek olduğu vurgulandı. Akciğer, meme ve kolorektal kanserlerin dünyada ve Türkiye'de sık görülen kanser türleri arasında yer aldığı belirtildi.
Sık Görülen Kanser Türleri ve Temel Bilgiler:
- Akciğer Kanseri: Tütün kullanımı en güçlü risk faktörüdür. Uzun süren öksürük, kanlı balgam, göğüs ağrısı gibi belirtiler görülebilir. Sigara ve pasif dumandan kaçınmak, hava kirliliğinden uzak durmak korunma yolları arasındadır.
- Prostat Kanseri: Erkeklerde sık görülür, 50 yaş sonrası risk artar. Sık idrara çıkma, idrar akışında zayıflama gibi belirtiler görülebilir. Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı kilo korunması önemlidir.
- Meme Kanseri: Kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Memede ele gelen kitle, meme cildinde değişiklikler belirtiler arasındadır. Sağlıklı kilo, düzenli fiziksel aktivite, alkol ve sigaradan kaçınma, emzirmenin desteklenmesi ve düzenli taramalar korunma yollarıdır.
- Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri: Büyük ölçüde HPV enfeksiyonu ile ilişkilidir ve düzenli tarama ile önlenebilir. Anormal vajinal kanama, cinsel ilişki sonrası kanama gibi belirtiler görülebilir. Düzenli tarama testleri, güvenli cinsel yaşam ve sigara kullanmamak korunma yollarıdır.
- Kolorektal Kanser: Kalın bağırsak ve rektumda gelişir. Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, dışkıda kan görülmesi gibi belirtiler olabilir. Lifli beslenme, kırmızı ve işlenmiş et tüketimini sınırlama, düzenli fiziksel aktivite korunma yollarıdır.
- Lenfoma: Bağışıklık sisteminin lenfatik sisteminde gelişir. Ağrısız lenf bezi büyümesi, gece terlemeleri, ateş gibi belirtiler görülebilir.
- Cilt Kanseri: Güneşin UV ışınlarına maruziyet sonucu gelişir. Yeni oluşan veya büyüyen benler, renk/şekil değiştiren benler belirtiler arasındadır. Güneşten korunmak, güneş kremi kullanmak, solaryumdan kaçınmak korunma yollarıdır.
- Mide Kanseri: Helicobacter pylori enfeksiyonu, sigara kullanımı ve tuzlu/işlenmiş gıdaların aşırı tüketimi ile ilişkilidir. Sürekli mide ağrısı, iştahsızlık, kilo kaybı gibi belirtiler görülebilir. Sağlıklı beslenme, sigara ve tuzlu gıdalardan kaçınma önemlidir.
- Tiroid Kanseri: Boyunda kitle veya şişlik, ses kısıklığı gibi belirtiler görülebilir. Düzenli sağlık kontrolleri ve erken başvuru önemlidir.
Ülkemizde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve ulusal öneriler doğrultusunda meme, rahim ağzı ve kolorektal kanserleri için toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun tarama programları yürütülmektedir. Bu taramalar ücretsiz olarak Aile Sağlığı Merkezleri (ASM), Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve mobil tarama araçları aracılığıyla sağlanmaktadır.
Tarama Yapılan Kanser Türleri ve Aralıkları:
- Meme Kanseri: 40-69 yaş kadınlar, mamografi ile 2 yılda bir.
- Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri: 30-65 yaş kadınlar, HPV-DNA testi ile 5 yılda bir.
- Kolorektal (Kalınbağırsak) Kanseri: 50-70 yaş kadın & erkek, Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) ile 2 yılda bir.
Konya İl Sağlık Müdürlüğü, kanserle mücadelenin yılın sadece bir haftasıyla sınırlı kalmaması gerektiğini vurgulayarak, toplumda farkındalık oluşturmak ve taramalara katılımı artırmak amacıyla yıl boyunca çalışmaların sürdürülmesi gerektiğini belirtti. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmenin, risk faktörlerinden uzak durmanın ve düzenli taramalara katılmanın hayat kurtardığı hatırlatıldı.