Tokat İl Sağlık Müdürlüğü, 1-7 Nisan Ulusal Kanser Haftası dolayısıyla önemli açıklamalarda bulundu. Uluslararası Kanser Araştırmaları Kurumu (IARC) verilerine göre, çevresel ve yaşam tarzı faktörlerinin küresel kanser yükünün yaklaşık %50'sine katkıda bulunduğu vurgulandı. Ülkemizde her yıl yaklaşık 240 bin kanser vakası teşhis edildiği ve bu sayının 2045'te 419 bine ulaşmasının beklendiği belirtildi. 75 yaşına kadar her 4 kişiden 1'inin kansere yakalanacağı ve her 8 kişiden 1'inin kanser nedeniyle hayatını kaybedeceği tahmin ediliyor.
Sağlıklı beslenme, tütün ve tütün ürünlerinden uzak durma ve hareketli bir yaşam tarzı ile kanser riskinin azaltılabileceği ifade edildi. Erken tanı konulan ve uygun şekilde tedavi edilen birçok kanserin iyileşme olasılığının yüksek olduğu hatırlatıldı.
Haberde, dünyada ve Türkiye'de sık görülen kanser türleri ve temel bilgiler paylaşıldı:
- Akciğer Kanseri: Tütün kullanımı en güçlü risk faktörüdür. Belirtileri arasında uzun süren öksürük, kanlı balgam, göğüs ağrısı yer alır. Korunma yolları arasında sigaradan uzak durmak ve pasif sigara dumanından kaçınmak bulunur.
- Prostat Kanseri: Erkeklerde sık görülür, 50 yaş sonrası risk artar. Belirtileri arasında sık idrara çıkma, idrar akışında zayıflama yer alır. Dengeli beslenme ve düzenli sağlık kontrolleri önemlidir.
- Meme Kanseri: Kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Erken teşhisle tedavi başarısı yüksektir. Memede ele gelen kitle, ciltte değişiklikler belirtiler arasındadır. Düzenli mamografi taramaları büyük önem taşır.
- Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri: HPV enfeksiyonu ile ilişkilidir ve düzenli tarama ile önlenebilir. Anormal vajinal kanama, cinsel ilişki sonrası kanama belirtiler arasındadır. Pap smear ve HPV-DNA testleri ile tarama yapılır.
- Kolorektal Kanser: Kalın bağırsak ve rektumda gelişir. Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, dışkıda kan görülmesi belirtiler arasındadır. Lifli beslenme ve düzenli kolonoskopi taramaları önemlidir.
- Lenfoma: Bağışıklık sisteminde gelişir. Ağrısız lenf bezi büyümesi, gece terlemeleri belirtiler arasındadır.
- Cilt Kanseri: UV ışınlarına maruziyet sonucu gelişir. Yeni oluşan veya değişen benler, iyileşmeyen yaralar belirtiler arasındadır. Güneşten korunmak önemlidir.
- Mide Kanseri: Helicobacter pylori enfeksiyonu, sigara ve tuzlu gıdalarla ilişkilidir. Sürekli mide ağrısı, iştahsızlık belirtiler arasındadır.
- Tiroid Kanseri: Tiroid bezinde gelişir. Boyunda kitle, ses kısıklığı belirtiler arasındadır.
Tokat İl Sağlık Müdürlüğü, ülkemizde meme, rahim ağzı ve kolorektal kanserleri için toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun olarak ücretsiz tarama programlarının yürütüldüğünü belirtti. Bu taramalar Aile Sağlığı Merkezleri (ASM), Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve mobil tarama araçları aracılığıyla sağlanmaktadır.
Tarama yapılan kanser türleri, hedef yaş grupları, yöntemler ve sıklıkları şu şekildedir:
- Meme Kanseri: 40-69 yaş kadınlar, Mamografi, 2 yılda bir.
- Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri: 30-65 yaş kadınlar, HPV-DNA testi, 5 yılda bir.
- Kolorektal (Kalınbağırsak) Kanseri: 50-70 yaş kadın ve erkekler, Gaitada Gizli Kan Testi (GGK), 2 yılda bir.
Tarama sonrası pozitif veya şüpheli bulunan kişiler, ileri tetkikler için teşhis merkezlerine yönlendirilmektedir. Teşhis ve tedavi hizmetleri ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşları tarafından verilmektedir.
Müdürlük, kanserle mücadele çalışmalarının yılın sadece bir haftasıyla sınırlı kalmaması gerektiğini vurgulayarak, toplumda farkındalık oluşturmak, sunulan sağlık hizmetlerini tanıtmak ve taramalara katılımı artırmak amacıyla çeşitli etkinlikler düzenlendiğini belirtti. Kanserden korunmanın büyük ölçüde bireylerin elinde olduğu, sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmenin, risk faktörlerinden uzak durmanın ve düzenli taramalara katılmanın hayat kurtardığı ifade edildi.
